Wśród wielu elementów wpływających na komfort życia w osiedlach mieszkaniowych ważne miejsce zajmuje sposób zagospodarowania przestrzeni. Powinien on umożliwiać osiągnięcie ładu przestrzennego, którego istotnym składnikiem mogą być drzewa i krzewy. Mieszkańcy dużego miasta zapytani, które z 25 różnych rzeczy są ważne dla ich szczęścia, wybrali drzewa i kwiaty ze względu na ich piękno i pozytywne oddziaływanie psychologiczne. Stwierdzono, że otoczenie przyrodnicze poprawia nastrój, zwiększa poczucie wartości, poprawia koncentrację, wpływa na lepsze stosunki międzyludzkie i tworzenie wspólnoty mieszkańców. Dowiedziono, że pacjenci szpitali „zdrowieją” szybciej po operacjach, kiedy ich pokój ma widok z okna na drzewa. W Wielkiej Brytanii, Holandii i USA stwierdzono wpływ parków założonych wokół domów na zmniejszenie przestępczości o 38 do 55% oraz na stymulowanie organizacji grup mieszkańców dla utrzymania tych terenów. Nie można pominąć faktu, że właściwy układ drzew i krzewów może zredukować nawet o 50% odczuwanie hałasu. Skuteczność barier z roślinności jest związana z percepcją walorów krajobrazowych. Subiektywne odczucie natężenia hałasu jest niwelowane przez wrażenia estetyczne – zwiększenie „psychologicznej” skuteczności bariery akustycznej jest możliwe nawet o 75%. Wizualne walory barier z roślinności uważa się za ważniejsze dla zmniejszenia odczucia słuchowego hałasu niż surowe bariery sztuczne (fot. 1).

Poza przestrzennym oddziaływaniem zieleni nie można również bagatelizować działania klimatycznego i biologicznego. Podczas gorącego letniego dnia, przy temperaturze 32oC, gdy płyty chodnika są nagrzane do 42oC, pod koronami pobliskich drzew panuje temperatura 28oC. Drzewa mogą wpłynąć na obniżenie temperatury powietrza ulic podczas gorących, słonecznych, letnich dni nawet o 11 stopni. Duże drzewo w ciągu swojego życia wbudowuje w swoje tkanki kilka ton dwutlenku węgla. Zapylenie, na ulicach bezdrzewnych jest trzykrotnie większe niż na ulicach obsadzonych drzewami. Tereny zadrzewione przyciągają ptaki i innych przedstawicieli dzikiej przyrody. Badania awifauny wykazały, że na terenach pokrytych co najmniej w 50% przez drzewa i inną roślinność występuje wiele różnych gatunków ptaków. Zasiedlają je także wiewiórki. Natomiast na terenach bez drzew dominują myszy i szczury.

Tworzenie terenów zieleni

Tworzenie terenów zieleni w taki sposób, by wspólnie z projektowanymi obiektami architektonicznymi i infrastrukturą osiedlową spełniały pozytywną rolę w kształtowaniu warunków życia ludzi, nie jest zadaniem prostym. Przestrzenne rozdrobnienie powierzchni, duży udział terenów zabudowanych i pokrytych nawierzchniami nieprzepuszczalnymi, techniczne uzbrojenie terenu oraz inne rodzaje antropopresji ograniczają trwałość i biologiczną aktywność układów glebowo-roślinnych, które ulegając niejednokrotnie degradacji, nie spełniają zakładanych na etapie projektowania funkcji.

Osiedla Muranowa, Powiśla oraz Sadyby i Służewia powstałe na gruzach powojennej Warszawy od początku były obiektami obserwacji i badań Instytutu – badano ich funkcjonowanie w strukturze miasta.

więcej w „Administratorze” nr 10/2008