Ptaki te pierwotnie gnieździły się w dziuplach drzewnych lub niszach skalnych, a w zmienionym przez człowieka krajobrazie utraciły naturalne miejsca lęgowe i dostosowały się do wykorzystywania „kwater zastępczych” w budynkach. To nasze sąsiedztwo z ptakami było dotąd dosyć zgodne. Dopiero od niedawna, wobec wzmożonej modernizacji budownictwa, stało się ono problemem, angażującym opinie społeczną, organy ochrony przyrody oraz budowniczych i zarządców domów.

Jakie ptaki i gdzie „mieszkają”

Wszystkim ptakom, z wyjątkiem gołębia, budynki nie służą jako stałe „mieszkania” (tzn. miejsca schronienia, noclegu), a tylko okresowo (głównie wiosną i wczesnym latem) jako kryjówki, gdzie mogą bezpiecznie odbyć lęg − założyć gniazdo i wychować w nim potomstwo. Poszczególne gatunki mają różne wymagania co do zajmowanych miejsc lęgowych, chodzi tu głównie o rozmiar otworu wlotowego oraz wielkość wnętrza, w którym zmieściłoby się gniazdo, często znaczenie ma też wysokość, na jakiej usytuowane jest takie miejsce. Jedną z najczęstszych lokalizacji są puste przestrzenie stropodachów, wykorzystywane przez różne ptaki w zależności od wielkości otworów wentylacyjnych. Oto najczęściej spotykani „ptasi lokatorzy” oraz miejsca w budynkach, które najczęściej zajmują.

Wróble − domowy i mazurek gnieżdżą się w stropodachach z otworami o średnicy 4-6 cm i w nieokratowanych podokiennych otworach wentylacyjnych. Wróbel domowy chętnie zajmuje też płytkie szczeliny za rynnami i pod parapetami. Natomiast mazurek zwykle wybiera wnętrza głębsze, znajdujące się nie wyżej niż do pierwszego piętra i w pobliżu zieleni.

Gołąb miejski jest jedynym ptakiem, dla którego wnętrza budynków są nie tylko miejscem lęgów, ale także „zamieszkania” przez cały rok. Jest też najbardziej uniwersalny w swoich wymaganiach, co sprzyja jego liczebności. Najchętniej zajmuje duże wnętrza z szerokim dostępem (np. strychy z otwartymi okienkami), stropodachy z otworami średnicy ponad 10 cm, a także jakiekolwiek inne miejsca osłonięte od deszczu (np. mało używane balkony, wnęki elewacji).

Kawka wybiera stropodachy i inne większe zakryte wnętrza o średnicy otworów co najmniej 8 cm, niechętnie powyżej 15 cm. Dawniej powszechnie gnieździła się w kominach, w nowoczesnym budownictwie na ogół kominy nie stwarzają jej odpowiedniej przestrzeni wnętrza i są zbyt gładkie. Najbardziej odpowiadają jej miejsca położone wysoko.

więcej w „Administratorze” nr 7-8/2008