W aktualnym stanie prawnym najczęściej występującą w Polsce sytuacją jest brak obowiązujących miejscowych planów, które w większości straciły ważność z dniem 31 grudnia 2003 roku. Dlatego przedmiotem niniejszego artykułu są rozważania na temat możliwości dokonywania podziału nieruchomości w wypadku braku obowiązującego miejscowego planu, a także podziału nieruchomości niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Cz. 1. Podział nieruchomości gruntowej w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Tryb dokonywania podziałów nieruchomości regulują przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DzU z 2004 r. nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (DzU z 2000 r. nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) oraz przepisy szczegółowe, jak np. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (DzU nr 268, poz. 2663).

Przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn) nie definiują terminu „podział nieruchomości”. W obrocie prawnym mamy do czynienia z dwiema formami podziału nieruchomości – geodezyjną i prawną. Z treści przepisów art. 96 ust. 3 i art. 99 ugn wynika, że podział nieruchomości to czynność polegająca na wydzieleniu z jednej działki gruntu odrębnych działek, odrębnie oznaczonych w ewidencji gruntów i budynków. W artykule przyjęto rozumienie podziału nieruchomości jako fizyczne wyodrębnienie części powierzchni ziemskiej, zwanej działką gruntu, która w wyniku podjętej w przyszłości czynności prawnej może stanowić samodzielną nieruchomość gruntową albo wejść w skład innej nieruchomości.

W aktualnym stanie prawnym mamy do czynienia z następującymi sposobami podziału nieruchomości:

- podział dokonywany poza przepisami ugn (dotyczy podziału nieruchomości wykorzystywanych na cele rolne i leśne, w wyniku którego powstają działki o powierzchni większej niż 0,30 ha)

- podział dokonywany w oparciu o przepisy ugn:

* podział dokonywany na podstawie ustaleń miejscowego planu

* podział dokonywany niezależnie od ustaleń planu (art. 95 ugn.)

więcej w „Administratorze” nr 10/2008