Jak wykazać zasiedzenie

Skutek zasiedzenia w postaci uzyskania własności następuje z mocy prawa, wraz z upływem ustawowego terminu, niezależnie od jakichkolwiek czynności posiadacza. Jednakże posiadacz, który chce wykazać swoje prawo i uzyskać wpis własności w księdze wieczystej, zmuszony jest wystąpić na drogę sądową o stwierdzenie nabycia własności poprzez zasiedzenie. Postępowanie toczy się w trybie nieprocesowym przed sądem rejonowym, właściwym ze względu na miejsce położenia nieruchomości i jest na ogół dość kosztowne i długotrwałe. Już na początku osoba występująca z wnioskiem musi zapłacić wysoką opłatę wpisową w kwocie 2000 złotych, i to niezależnie od wartości nieruchomości, a to nie wszystkie koszty sądowe. Dalsze koszty mogą wynikać z wydatków na biegłych sądowych oraz kosztów ogłoszeń. Tak wysoka opłata sądowa wielu osobom blokuje możliwość dochodzenia swoich praw, dlatego niedawno sprawą zgodności tego przepisu z konstytucją zajmował się Trybunał Konstytucyjny, który jednak w wyroku z dnia 21.07.2008 r. (sygn. akt P 49/07) uznał, że tak wysoka opłata sądowa jest zgodna z konstytucją. Koszty postępowania służą bowiem osiągnięciu należytej sprawności sądów oraz selekcji roszczeń szykanujących i oczywiście niezasadnych od roszczeń uzasadnionych, służących ochronie praw i wolności jednostki. Ponadto odpowiednia wysokość powstrzymuje przed rozpoczynaniem niezasadnych sporów gruntowych i chroni interesy właścicieli nieruchomości przed niezasadnymi postępowaniami.

Poza wniesieniem wysokiej opłaty za rozpatrzenie wniosku osoba występująca o stwierdzenie zasiedzenia zobowiązana jest też wskazać wszystkie osoby zainteresowane wynikiem postępowania, chodzi tu przede wszystkim o wskazanie właściciela. Ponadto powinni być także wskazani inni poza wnioskodawcą posiadacze samoistni danej nieruchomości oraz jej posiadacze zależni, np. najemcy lub osoby korzystające z niej na zasadzie użyczenia. Zainteresowanymi są także posiadacze gruntów sąsiednich, jeśli roszczą sobie prawa do własności danej nieruchomości lub przygranicznych pasów gruntu, potwierdził to Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5.10.1971 r. (sygn. akt III CRN 271/71). Jeżeli wnioskodawca nie wskaże sam tych osób we wniosku, wówczas sąd zobowiąże go do ich wskazania i złożenia dla nich odpowiedniej liczby odpisów wniosku. Osoby zainteresowane, niezależnie od tego, czy zostały wskazane przez wnioskodawcę, czy też wezwane do udziału w sprawie przez sąd, mają status uczestników postępowania i mogą aktywnie działać w jego toku, popierając złożony wniosek lub zwalczając go za pomocą wszelkich środków dowodowych. Często szczególnie kłopotliwą kwestią jest wskazanie właściciela danej nieruchomości, który, jako osoba najbardziej zainteresowana wynikiem postępowania, powinien brać udział w sprawie.

więcej w „Administratorze” nr 10/2008