Badaniem objęto członków trzech lokalnych stowarzyszeń: pośredników w obrocie nieruchomościami (Małopolskie Stowarzyszenie Pośredników w Obrocie Nieruchomościami, www.mspon.krakow.pl), rzeczoznawców majątkowych (Małopolskie Stowarzyszenie Rzeczoznawców Majątkowych, www.msrm.org.pl) oraz zarządców nieruchomości (Stowarzyszenie Zarządców i Administratorów Nieruchomości, www.szan.org.pl)

Za przyjęciem metody pozyskiwania informacji wśród członków wymienionych stowarzyszeń przemawiał w miarę prosty sposób do nich dotarcia (wewnętrzne szkolenia, e-maile, adresy kontaktowe ze stron internetowych) oraz założenie, że członkami stowarzyszeń są, z uwagi na dobrowolność zrzeszania, osoby aktywne zawodowo.

Najwyższy procent zwrotu dostarczonych ankiet miał miejsce w przypadku stowarzyszenia skupiającego pośredników (35% zwrotnych odpowiedzi), dalej kolejno rzeczoznawcy (10%) oraz zarządcy (9%).

Dla zobrazowania omawianego tematu na poniższym wykresie pokazano pozycję Krakowa wśród innych miast Polski jako procent (%) osób w całej Polsce posiadających licencję zarządcy nieruchomości, licencję pośrednika w obrocie nieruchomościami oraz uprawnienia rzeczoznawcy.

Warto zauważyć,  że Kraków, zajmuje drugą pozycję wśród największych miast Polski pod względem ilości osób posiadających licencję zarządcy oraz pośrednika. Świadczy to o rozwoju tego lokalnego rynku oraz m.in. o wysokim popycie na usługi świadczone przez te podmioty.

Prezentacja wyników badań ankietowanych:

Własność firm/biur (w %)

Forma prawna (w %)

Siedziba

Zdecydowana większość ankietowanych deklarowała Kraków jako miejsce swojej siedziby oraz miejsce wykonywanej działalności.

Dodatkowa działalność

Interesujące odpowiedzi odnotowano w przypadku pytania o dodatkową działalność wykonywaną przez ankietowane podmioty. Okazuje się, że zarówno pośrednicy (45%), zarządcy (42%) oraz przede wszystkim rzeczoznawcy (52%) trudnią się zarobkowo doradzaniem na rynku nieruchomości. Na uwagę zasługuje fakt, że wśród ankietowanych dominowały firmy małe i średnie (od 1 do 6 pracowników), co mogłoby raczej świadczyć o koncentrowaniu się na podstawowej działalności, a nie jej rozszerzaniu. Jednakże ponad 30% ankietowanych pośredników i rzeczoznawców prowadzi inną działalność, niekoniecznie ściśle powiązaną z rynkiem nieruchomości (doradztwo kredytowe, usługi geodezyjne, szkolenia, usługi informatyczne, szeroko rozumiane budownictwo). Zarządzaniem nieruchomościami zajmuje się dodatkowo jedynie około 20% pośredników i rzeczoznawców. Natomiast ¼ zarządców szuka możliwości rozwoju w pośrednictwie w obrocie nieruchomościami. Ta sama ilość działa również na rynku usług komplementarnych tj. sprzątanie obiektów, ochrona mienia. Co dziesiąty pośrednik trudni się dodatkowo wyceną nieruchomości.

Specjalizacja i klienci w ramach podstawowej działalności

Prawie 100% ankietowanych rzeczoznawców jako główny cel wyceny wymieniło: kredyt i sprzedaż. Zdecydowanie rzadziej pojawiły się odpowiedzi: dla potrzeb sądu, celem zniesienia współwłasności.

W ramach dodatkowych usług, świadczonych bezpośrednio przez pracowników firmy, zarządcy wymienili:

-        prowadzenie księgowości dla nieruchomości (75%);

-        zarządzanie najmem lokali mieszkalnych (58%);

-        bieżąca konserwacja nieruchomości (42%);

-        utrzymanie  czystości (33%);

-        serwis techniczny (17%);

-        usługi windykacyjne (17%);

-        usługi prawnicze  (8%).

Znajomość języków obcych

Większość firm deklaruje, że włada obcym językiem, najczęściej językiem angielskim. Procent znajomości waha się w przedziale 69 – 78%.

Doświadczenie w branży

Ankietowane podmioty istnieją w swojej branży średnio 10 (pośrednicy), 8 (rzeczoznawcy) i 7 lat (zarządcy).

Zatrudnienie

ilość licencji/uprawnień w firmie

1. 90% pośredników zatrudnia na stałe dwóch licencjonowanych pośredników
2. 95% ankietowanych rzeczoznawców zatrudnia na stałe jednego uprawnionego rzeczoznawcę (najczęściej siebie samego)
3. zarządcy zatrudniają najczęściej dwóch licencjonowanych przedstawicieli tego zawodu

przeciętne zatrudnienie (dot. wszystkich pracowników firmy)

5 osób – pośrednicy

6 osób – zarządcy

większość rzeczoznawców – 1 osoba

preferowany sposób zatrudniania pracowników

(łączna liczba nie sumuje się do 100%, gdyż ankietowani deklarowali różne formy zatrudnienia dla wybranych grup pracowników)

Współpraca z innymi zawodami

Pośrednicy współpracują najczęściej z innymi pośrednikami w obrocie nieruchomościami oraz notariuszami.

Rzeczoznawcy w sprawach zawodowych kontaktują się z pośrednikami i innymi rzeczoznawcami.

Zarządcy deklarują sporadyczną współpracę z wszystkimi podanymi w ankiecie podmiotami.

Wynagrodzenie

wysokość wynagrodzeń

Zgodnie z rozmowami przeprowadzonymi z członkami lokalnych stowarzyszeń wynagrodzenie pośredników oparte jest wyłącznie na prowizji, rzeczoznawców - na ryczałcie, natomiast zarządców w większości wypadków – jest stałą pensją, uzależnioną jedynie od wielkości zarządzanej powierzchni. Pośrednicy deklarują brak innych sposobów ustalania wynagrodzenia. Wśród zarządców dominuje stałe wynagrodzenie (92%), jedynie 8% deklaruje, że ich wynagrodzenie jest uzależnione od przychodów generowanych przez nieruchomość.

Wnioski końcowe

Wyniki dotychczasowych badań potwierdziły w znacznym stopniu informacje płynące z rynku nieruchomości. Faktem jest, iż najmniejsze, pod względem ilości zatrudnionego personelu, są podmioty świadczące usługi wyceny nieruchomości. Bardzo często zawód ten jest profesją dodatkową do podstawowego wykonywanego przez nich zawodu. Cechą charakterystyczną dla tego zawodu jest fakt, iż obsługują oni w głównej mierze spółki, a nie osoby fizyczne. Świadczyć to może o tym, że te usługi mogą być wciąż dla przeciętnego Kowalskiego za drogie lub, na co zwraca wielu rzeczoznawców uwagę, nieprzydatne. Wśród trzech badanych zawodów najwięcej wspólnych kontaktów mają rzeczoznawcy oraz pośrednicy, co wynika z charakteru ich działalności.

Specyfika zatrudnienia wskazuje, że nadal firmy zarządzające najbardziej preferują zatrudnianie pracowników w ramach umowy o pracę. Wpływ na taki stan rzeczy ma m.in. długoterminowy charakter współpracy z kontrahentami i w związku z tym chęć utrzymania pracownika do obsługi danego klienta. Umowa o pracę jest jeszcze wciąż najbardziej komfortowym sposobem zatrudnienia dla pracownika. Ponadto dopóki wynagrodzenie firm nie będzie uzależnione od efektów w postaci np. dochodów z czynszów, ich ściągalności, dopóty zatrudnieni w firmach zarządcy będą otrzymywać stałe wynagrodzenia w ramach umowy o pracę.

Na uwagę zasługuje fakt, iż ponad 40% wszystkich ankietowanych podmiotów doradza na rynku nieruchomości. Ponadto podmioty te rzadko podejmują działalności w pozostałych dwóch zawodach. Bardzo pozytywnym aspektem jest znajomość co najmniej jednego języka obcego przez większość badanych podmiotów.

Nie ma wątpliwości, że uzyskane wyniki świadczą o dynamicznym rozwoju usług na rynku nieruchomości. Przytoczone powyżej dane dają już pewien obraz tego rynku, który ma już pewną ukształtowaną formę i jest już coraz rzadziej przypadkowy. Zauważana jest tendencja do specjalizacji w ramach prowadzonych działalności, co świadczy o coraz lepszym przygotowaniu tych podmiotów do prowadzenia wybranych usług.

Kontakt z autorami:

kngrunt@wp.pl

najbark@ae.krakow.pl