Z końcem roku przestaje obowiązywać ulga, z której korzysta ponad 8 mln rodaków - ulga remontowa. Nowa koalicja coraz głośniej mówi też o likwidacji ulgi odsetkowej przysługującej osobom, które kupują nowe mieszkania. Co w zamian? Zwrot części VAT na materiały budowlane. Swoje pomysły na ulżenie podatnikom ma również PiS

ULGA REMONTOWA

To już koniec ulgi remontowej. W tym roku będziesz mógł ją odliczyć po raz ostatni. Mimo festiwalu wyborczych obietnic żadne ze zwycięskich ugrupowań nawet się nie zająknęło o pozostawieniu ulgi remontowej.

Jak się na nią jeszcze załapać? Po kolei.

Ulga jest trzyletnia, tzn. ma limity ustalane raz na trzy lata. Od 1 stycznia 2003 r. do końca grudnia 2005 r. w ramach ulgi można odliczyć od podatku 19 proc. wydatków, jednak nie więcej niż:

•  4725 zł dla mieszkania;

•  5670 zł dla domu.

Aby zatem wykorzystać ulgę co do grosza, musiałbyś wydać co najmniej 24 868 zł 42 gr na remont mieszkania i o 5 tys. zł więcej (29 840 zł 10 gr) na remont domu. Wydałeś mniej, odliczysz mniej. Limit ulgi możesz zwiększyć o 945 zł (tzn. 19 proc. z 4973,68 zł). Warunek - musisz wyremontować instalację gazową.

Osoby, które do tej pory nie wykorzystały jeszcze pełnych limitów albo - co gorsza - wcale ich nie naruszyły, powinny się więc poważnie zastanowić, czy nie warto tego jeszcze zrobić.

UWAGA! Ulga ma nie tylko górny, ale i dolny limit. Aby z niej skorzystać, trzeba wydać nie mniej niż 567 zł.

Przekroczenie limitu dolnego uprawnia wyłącznie do dokonania odliczeń z tytułu wydatków poniesionych w danym roku podatkowym, a nie od początku okresu trzyletniego. O co chodzi? Najlepiej to wyjaśnić na przykładzie.

PRZYKŁAD. W 2004 roku wydałeś na remont mieszkania 200 zł, a w 2005 - 400 zł. Limit ulgi - 567 zł przekroczyłeś więc dopiero w tym roku (200 zł + 400 zł = 600 zł).

Nie możesz jednak w tegorocznym zeznaniu odliczyć od podatku wydatków za dwa lata! Odliczasz więc tylko tegoroczne wydatki, czyli 76 zł (19 proc. z 400 zł).

Tytuł prawny

Aby z ulgi skorzystać, trzeba mieć tytuł prawny do lokalu. Według interpretacji Ministerstwa Finansów tym tytułem prawnym jest:

•  akt własności;

•  umowa najmu, dzierżawy, użyczenia lub dożywocia itp.;

•  przydział z kwaterunku lub zakładu pracy;

•  przydział ze spółdzielni;

•  dowód potwierdzający nabycie domu lub mieszkania w drodze

•  kupna, spadku bądź darowizny;

•  inny stosunek zobowiązaniowy.

Co odliczysz

Pełny wykaz wydatków, które możesz odliczyć, znajduje się w załącznikach do rozporządzenia ministra gospodarki przestrzennej i budownictwa z 21 grudnia 1996 r. w sprawie określenia rodzajów wydatków na remont i modernizację budynku lub lokalu mieszkalnego, o które zmniejsza się podatek dochodowy. Z wytycznych wynika, że możesz odliczać wydatki na:

•  materiały (np. glazura, terakota, parkiet, obudowa wanny) i urządzenia (np. brodzik, kabina prysznicowa, kominek, zlewozmywak, grzejnik);

Innymi słowy, jeśli nawet nie planujesz teraz remontu, możesz sobie kupić materiały i wykorzystać je w przyszłym roku!

•  koszty ekspertyz, opinii, projektów;

•  transport materiałów i urządzeń;

•  najem sprzętu budowlanego i robociznę.

PAMIĘTAJ! Nie wolno ci odliczać wydatków na kupno mebli (z wyjątkiem szaf wnękowych i pawlaczy), dywanów (chyba że jest to wykładzina trwale przytwierdzona do podłoża), sprzętu gospodarstwa domowego i RTV oraz - uwaga! - narzędzi: pędzli, wałków, wierteł.

Nie "ulżysz" też sobie, jeśli zamówiłeś meble kuchenne na wymiar, czyli dopasowane do kształtu twojej kuchni. Są wyroki NSA, w których sąd stwierdza, że zabudowa kuchni nie jest remontem ani modernizacją lokalu!

Faktury albo dowód wpłaty

Aby skorzystać z odliczeń na remont mieszkania, musisz mieć też faktury na kupno materiałów i wszystkie odliczane roboty! Faktury muszą być wystawione przez płatnika podatku od towarów i usług tzw. VAT niekorzystającego ze zwolnienia z tego podatku.

Mnożenie ulg

Jeżeli jedna osoba ma kilka mieszkań, może skorzystać tylko z jednego limitu ulgi. Ulgi nie mnoży się przez liczbę posiadanych lokali.

Jeśli jednak tytuł prawny do lokalu (domu) ma kilka osób, to każda z nich ma prawo do ulgi w pełnej wysokości, a nie np. proporcjonalnie do udziału w nieruchomości.

PRZYKŁAD: Ojciec jest właścicielem domu jednorodzinnego, parter użyczył synowi (na podstawie umowy!). Zarówno ojcu, jak i synowi przysługuje więc własny limit ulgi remontowej po 5670 zł na głowę (obaj mają tytuł prawny do lokalu). Razem mogą więc przeprowadzić gruntowy remont budynku. Oczywiście odliczyć mogą tylko te faktury, które są wystawione na ich imię i nazwisko!

ALE UWAGA! Małżeństwu przysługuje tylko jeden limit ulgi remontowej!

ULGA ODSETKOWA

Bardzo niepewny jest też los ulgi odsetkowej, dzięki której podatnicy mogą odliczać od dochodu wydatki na spłatę odsetek od kredytów na budowę bądź zakup domu czy mieszkania. Jej likwidację zapowiada PO.

Podobny plan ma PiS. Jerzy Polaczek, kandydat PiS na ministra infrastruktury, powiedział "Gazecie" tak: "Po uchyleniu ulgi budowlanej i remontowej obowiązująca ulga odsetkowa nie spełnia żadnej funkcji. Nie ma ona żadnego znaczenia i dlatego prawdopodobnie zostanie skorygowana przez przyszły rząd".

Na czym owa korekta miałaby polegać, Polaczek już nie chciał zdradzić.

Kiedy to nastąpi? Nie wiadomo. Żeby jednak taka zmiana mogła wejść w życie z początkiem przyszłego roku, musiałaby zostać opublikowana w Dzienniku Ustaw przed końcem 2005 r. Wcześniej musiałaby zyskać poparcie Sejmu, Senatu i prezydenta. To jak na razie mało prawdopodobne. Ulga odsetkowa prawdopodobnie więc zniknie (zostanie zmieniona) dopiero z końcem przyszłego roku.

Czy warto wobec tego zaciągać kredyt, aby załapać się na ulgę?

Na pewno warto to rozważyć. Jeśli bowiem tak zrobisz, to nawet jeśli ulga odsetkowa zostanie wycięta z ustawy podatkowej, będziesz mógł z niej korzystać w ramach tzw. praw nabytych. Aż do końca, czyli do czasu spłaty kredytu. Choćby to miało trwać jeszcze 30 lat.

Jak to zrobić

Ulgę odsetkową można sobie odliczać tylko wtedy, gdy kupujesz nowe mieszkanie. Żeby z niej skorzystać, trzeba najpierw wziąć kredyt, np. na budowę mieszkania czy domu. Dzięki uldze odliczasz od dochodu część odsetek od wziętej pożyczki. Robisz to przy tym tak długo, jak długo spłacasz kredyt. Bierzesz kredyt na 20 lat? Odliczasz odsetki przez 20 lat. Na 30 lat? Odliczasz przez 30 lat.

Aby skorzystać z ulgi, musisz spełnić kilka warunków

•  wziąć kredyt w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej (SKOK), a nie np. u znajomych czy rodziny;

pieniądze z kredytu wydać na:

1. budowę domu albo

2. wniesienie wkładu budowlanego lub mieszkaniowego do spółdzielni mieszkaniowej. Prościej tłumacząc: chodzi o kupno mieszkania (domu) od spółdzielni. W spółdzielniach proces płacenia za nieruchomość określa się bowiem jako "wnoszenie wkładu";

3. zakup nowo wybudowanego domu lub mieszkania od gminy albo od dewelopera albo

4. nadbudowę lub rozbudowę budynku na cele mieszkalne, w wyniku której w jego obrębie powstanie samodzielne mieszkanie.

Takie warunki spełnisz np., jeśli zdecydujesz się na dobudowę do domku teściów dwóch pokojów z kuchnią, które będą miały oddzielne wejście;

5. przekształcenie obiektu niemieszkalnego w mieszkalny. Możesz np. kupić strych od gminy lub wspólnoty i zrobić tam mieszkanie.

UWAGA! Zwrot "albo" oznacza, że odliczać można tylko odsetki związane z jedną inwestycją!

•  Nieruchomość jest w Polsce, a nie np. w Hiszpanii albo we Francji;

•  płacisz podatki w naszym kraju;

Inwestycja musi zostać zakończona przed upływem trzech lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wydano pozwolenie na budowę, nie wcześniej jednak niż w 2002 r.

PRZYKŁAD: Pozwolenie na budowę dostałeś w maju 2002 r. Trzy lata mierzysz od końca roku, w którym wydano pozwolenie na budowę, czyli w tym przypadku od 31 grudnia 2002 r.

Od zasady trzech lat obowiązuje jednak wyjątek. Dotyczy on inwestycji, których nie prowadzi sam podatnik.

Innymi słowy chodzi tutaj o przypadki nabycia mieszkania od dewelopera bądź spółdzielni. Przepis ten obowiązuje od 1 stycznia 2004 r. (ustawa z 12 listopada 2003 o zmianie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Zakończenie inwestycji musi być potwierdzone: pozwoleniem na użytkowanie budynku mieszkalnego oraz umową w formie aktu notarialnego o przeniesieniu własności budynku lub lokalu mieszkalnego (w przypadku prawa odrębnej własności) bądź prawem spółdzielczym do lokalu (przy lokalach spółdzielczych).

PAMIĘTAJ! Wydatki poniesione na spłatę odsetek dotyczą łącznie obojga małżonków. Jeżeli małżonkowie podlegają odrębnemu opodatkowaniu - odliczeń dokonuje się zgodnie z wnioskami zawartymi w ich zeznaniach rocznych bądź od podstawy każdego z małżonków - w proporcji wskazanej we wniosku bądź od podstawy jednego z małżonków.

Z ulgi odsetkowej nie możesz skorzystać, gdy:

•  kupiłeś mieszkanie (dom) na rynku wtórnym;

•  zaciągnąłeś kredyt przed rokiem 2002;

•  wcześniej odliczałeś wydatki w ramach ulgi budowlanej, na zakup działki oraz za oszczędzanie w kasie mieszkaniowej albo zrobił to twój małżonek.

Odliczeniu nie podlegają też odsetki od kredytów udzielanych:

1. z pieniędzy Krajowego Funduszu Mieszkaniowego Towarzystwom Budownictwa Społecznego oraz spółdzielniom mieszkaniowym.

Innymi słowy, jeśli mieszkasz w TBS-ie lub w mieszkaniu lokatorskim, to w swoim czynszu spłacasz kredyt na budowę mieszkania, w którym żyjesz, ale odsetek od tego kredytu nie możesz sobie odpisać.

2. przez kasy mieszkaniowe;

3. wykorzystanych na kupno działki budowlanej lub prawa wieczystego użytkowania gruntu.

Szczególnie istotny jest ten ostatni punkt. Oznacza on, że jeśli kupujesz mieszkanie od dewelopera z udziałem w gruncie, to możesz od dochodu odliczać tylko tę część odsetek, która została wydana na spłatę kredytu za mieszkanie, a nie za grunt!

Można tego uniknąć, wpisując w umowie z deweloperem (spółdzielnią), że twój udział własny idzie na spłatę ziemi, a kredytem będziesz płacić na mieszkanie.

Ile odliczysz

To zależy, w której grupie podatkowej jesteś i ile odsetek zapłaciłeś.

Podatnik w:

•  pierwszej grupie podatkowej (19 proc.) - 22 189 zł.

•  drugiej grupie podatkowej (30 proc.). - 35 035 zł.

Po odliczeniu od podstawy opodatkowania odsetek kredytowych nie spada do niższej grupy. Limit ulgi wynosi 189 tys. zł i nie zmienia się przez cały okres spłaty.

•  jeśli wejdą w życie stawki podatkowe proponowane przez PiS, niższa stawka podatku wyniesie 18 proc. i taką stawkę będzie płacić większość podatników. Wówczas oszczędności dzięki uldze wyniosą 21 021 zł.

Obliczenia zostały przeprowadzone przez firmę Expander na podstawie następujących założeń: kredyt 200 tys. zł na 20 lat, oprocentowanie 5 proc. w całym okresie spłaty. Łączne odsetki od tego kredytu, w przypadku spłaty w ratach równych, wyniosą 116 778 zł.

Kiedy odliczasz

Odsetki możesz zacząć odliczać dopiero po zakończeniu inwestycji, czyli w pierwszym rocznym zeznaniu podatkowym składanym po uzyskaniu prawa do ulgi. Oczywiście w tym zeznaniu odliczeniu będą podlegały także odsetki zapłacone w czasie trwania inwestycji. Innymi słowy, jeśli kredyt zacząłeś spłacać 5 lipca 2003 r., a inwestycja została zakończona 1 grudnia 2005 r., to w zeznaniu za rok 2005 możesz odliczyć odsetki wpłacone od 5 lipca 2002 r.

Ulga ma limit. Od dochodu możesz odliczyć odsetki od tej części kredytu, która nie przekracza równowartości 70 m kw. mieszkania (ustalanej na podstawie ceny m kw. mieszkania ogłaszanej co roku przez Urząd Mieszkalnictwa). Jest to teraz 189 tys. zł.

UWAGA! Zanim przystąpisz do odliczania ulgi odsetkowej, weź ze swojego banku (SKOK-u) zaświadczenie, ile pieniędzy zapłaciłeś mu w danym roku podatkowym i ile spośród nich było na spłatę kapitału, a ile wydałeś na spłatę odsetek.

ULGA NA VAT

Ulgę remontową zastępuje ulga o zwrocie VAT. Najpierw łyżka dziegciu - ulga obowiązywać będzie bardzo krótko od 1 stycznia przyszłego roku do końca 2007 r.

Fiskus będzie zwracać różnicę między starą stawką VAT (obowiązującą przed 1 maja 2004) a nową, która obowiązuje teraz, czyli różnicę między 7 a 22 proc.

W sumie zwrot ma wynosić 68,18 proc. kwoty wynikającej z faktur.

TO BARDZO WAŻNE! Rekompensata obejmie wydatki poniesione po 1 maja 2004 r.!

UWAGA! Nie wszystkie materiały przed 1 maja miały stawkę 7 proc. Część miała 22 proc. Są to np.:

•  wyroby drewnopochodne: deski, łaty, listwy, płyty pilśniowe, sklejka;

•  chemia budowlana, dodatki do betonu i zapraw, kleje do tapet;

•  emalie, farby, lakiery, pokost, rozcieńczalniki, żywica poliestrowa;

•  kamień brukowy, kostka granitowa;

•  gwoździe, wkręty, kołki rozporowe, siatka i tapety z włókna szklanego.

Na nie zwrot VAT nie przysługuje! Nie można też wystąpić o zwrot VAT-u za materiały użyte do budowy ogrodzenia, garażu, drogi, dojścia lub dojazdu. A na co można?

O ulgę można się ubiegać w trzech przypadkach:

1. budowy domu. Zwrot dotyczy tylko samodzielnej budowy domu dla siebie tzw. sposobem gospodarczym. Nie obejmuje budowy mieszkania z deweloperem lub spółdzielnią;

2. remontu domu lub mieszkania (też samemu);

3. Przebudowy budynku/pomieszczenia niemieszkalnego na mieszkalne (np. suszarni na poddaszu na dużą kawalerkę), a także nadbudowy lub rozbudowy budynku, dzięki której powstanie nowy lokal mieszkalny.

UWAGA! Ulga ma limit:

•  dla inwestycji wymagających pozwolenia na budowę - 12,295 proc. równowartości średnich kosztów budowy 70 m kw. mieszkania; do obliczania tych kosztów ma być stosowany specjalny wskaźnik podawany przez GUS na użytek PKO BP do wyliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy książeczek mieszkaniowych.

Dziś ok. 20 tys. zł.

•  dla remontów niewymagających pozwolenia - 12,295 proc. równowartości średnich kosztów budowy 30 m kw. mieszkania, czyli dziś niespełna 10 tys. zł.

Żeby fiskus oddał ci pieniądze, będziesz musiał złożyć w swoim urzędzie skarbowym odpowiedni wniosek (twoje dane, NIP, ile odliczasz itp.). Musisz to zrobić już w trakcie inwestycji - lub najpóźniej w ciągu sześciu miesięcy od jej skończenia. Ci, którzy zakończyli budowę np. w ubiegłym roku lub na początku tego, będą musieli złożyć wniosek o rekompensatę do końca czerwca 2006 r. Do wniosku musisz też dołączyć faktury dokumentujące poniesione wydatki.

PAMIĘTAJ! Możesz jednocześnie skorzystać ze zwrotu VAT oraz ulgi remontowej!!

W tym przypadku zwrot wyniesie jednak 55,23 proc. kwoty VAT wynikającej z faktur. Tu też jest górny limit: 9,959 proc. równowartości 30 m kw. mieszkania.

NOWA ULGA?

PiS w swym planie gospodarczym zapowiedział, że chce w ciągu ośmiu lat wybudować 3 mln mieszkań.

Trudno to sobie wyobrazić bez jakiegoś nowego systemu ulg. Polaczek nie mówi jednak, jakie dodatkowe ulgi miałyby zastąpić do tej pory obowiązujące. Bardzo ogólnie wspomina tylko, że nowy rząd wprowadzi dotowane (i poręczane!) przez państwo kredyty mieszkaniowe dla rodzin "o niskich i średnich dochodach".

Eksperci przypuszczają, że nowy kredyt będzie bazował właśnie na uldze odsetkowej.